Zespół SIBO – jak dieta?

Okazuje się, że skomponowanie diety wcale nie jest proste, a  właściwa dieta jest bardzo ważna, obok odpowiedniego leczenia (lekarz przepisuje specjalne antybiotyki).

Jako najlepszą dietę poleca się tzw. low FODMAP.  FODMAP to akronim od słów: Fermentable Oligosaccharides, Disaccharides, Monosaccharides And Polyols, czyli fermentujące oligosacharydy, dwucukry, monocukry i poliole. Za jej twórców uznaje się australijskich naukowców z Monash University (Monash University, Medicine, Nursing and Health Sciences). Dieta  ta została opracowana z myślą o chorych z zespołem jelita drażliwego, dla złagodzenia objawów tej choroby. Wiele osób z  jelitem drażliwym cierpi również na SIBO (różne badania podają między 78 a 84 proc.), więc  ta dieta może być pomocna również dla ciebie. Nieważne, czy masz  także stwierdzony zespół jelita drażliwego, czy – nie.

Na  czym polega ta dieta? Mówiąc w uproszczeniu eliminujemy te produkty, które mają szczególne zdolności do fermentacji. Jest to zrozumiałe,  gdy myślimy  np. o cebuli,  grochu czy fasoli,  o których wiemy, że powodują wzdęcia. Zawierają one związki o nazwie galaktooligosacharydy (w  skrócie: GOS).

Trudniej  zrozumieć zakazy, jeżeli chodzi o owoce. Dlaczego na liście zabronionych produktów są: jabłka, gruszki, brzoskwinie, arbuzy, a dozwolone są np.: ananasy, truskawki, maliny? Prosty podział: słodkie – niesłodkie, jak widać, tutaj nie działa. Chodzi o coś innego –  o zawartość fruktozy, a dokładniej: proporcje między fruktozą a glukozą. Fruktoza w większej ilości nie jest trawiona przez organizm, ulega fermentacji w jelitach  i powoduje wzdęcia, gazy. Jeżeli jednak  towarzyszy jej znaczna ilość glukozy ( dokładniej chodzi o tzw. transporter GLUT2, który występuje przy obecności glukozy), to wtedy wchłanianie fruktozy jest lepsze. Najlepiej jest, gdy zawartość  tych cukrów jest  podobna i z taką sytuacją mamy do czynienia przede wszystkim  w owocach jagodowych (z wyjątkiem jeżyn).   Niedobry jest również syrop glukozowo-fruktozowy, dlatego trzeba uważnie czytać etykiety różnych owocowych jogurtów, kefirów, soków,  dżemów i wybierać takie, które nie zawierają tego syropu. A najlepiej w ogóle skreślić te produkty z listy zakupów.

Fruktoza sprawia nam jeszcze jedną niemiłą niespodziankę – gdy występuje pod postacią bardziej skomplikowanych związków: fruktanów ( polimer) lub fruktooligosacharydów (FOS).  Fruktanem jest inulina, czyli wyciąg z cykorii, powszechnie używany w różnych suplementach. Z powodu tego składnika zakazana jest m.in. cykoria, chociaż jest  zdrowa (ale dla osób bez SIBO), smaczna i niskokaloryczna, czy  sałata radicccio.

Z powodu  pochodnych fruktozy mamy kolejną łamigłówkę – to produkty spożywcze z pszenicy, które  są zakazane. Obecność glutenu w tym momencie nie ma nic do rzeczy, chodzi o fruktany w pszenicy.   Często jednak osoby z SIBO mają także nietolerancję glutenu i  wtedy  obowiązują obydwa zakazy: pszenica i gluten. Wbrew pozorom to nie to samo, bo do białek z grupy glutenu zalicza się także, przykładowo, białka zawarte w  jęczmieniu,  więc kasz jęczmiennych bezglutenowcy nie mogą jeść. Często natomiast  do produkcji chleba bezglutenowego dodaje się skrobię pszenną, bo ona przecież nie zawiera glutenu. Ale właśnie w diecie low FODMAP ta skrobia  jest składnikiem zakazanym. Wniosek:  czytaj opisy, zanim kupisz  jakiś produkt bezglutenowy (chleb, wyroby piekarnicze).  Najlepiej upiec sobie chleb samodzielnie, wtedy wiesz, co w nim się znajduje.

Kolejna sprawa. O diecie low FODMAP częściej możesz przeczytać w artykułach czy  też na stronach internetowych poświęconych zespołowi jelita drażliwego, a nie SIBO, bo ta  pierwsza dolegliwość jest od dawna diagnozowana i  lepiej opisana.

Dla osób z zaburzeniami  czynnościowymi przewodu pokarmowego  często szkodliwe  są: mleko i produkty mleczne,   ze względu na częstą nietolerancję laktozy.  Warto wiedzieć, że sery żółte, zwłaszcza niektóre  (np. cheddar) zawierają stosunkowo mało laktozy. Natomiast ostrożnie trzeba podchodzić do produktów fermentowanych, polecanych często dla osób z nietolerancją laktozy, nawet tych naturalnych, bez dodatków. Maślanka zawiera prawie tyle laktozy, co słodkie mleko, a jogurty  i kefiry – niewiele mniej, ponieważ tylko część zawartej w nich laktozy ulega fermentacji. Jeżeli więc  masz tego typu problemy, lepiej zdecydować się na produkty bez laktozy, które można już kupić w sklepach: jogurt naturalny, biały i żółty ser.

Kolejna komplikacja, to  niektóre słodziki (chemiczna nazwa – poliole): sorbitol, naturalnie występujący w niektórych owocach (tych zakazanych) oraz stosowany do słodzenia różnych produktów spożywczych, ale zwłaszcza – produktów leczniczych. Podobnie – ksylitol obecny np. w gumie do żucia, pastylkach miętowych lub innych słodyczach. Natomiast osobom z SIBO  nie przeszkadza obecność aspartamu, stewii, czy – zwykłego cukru, czyli sacharozy. Do słodzenia można też używać syropu klonowego, czy glukozy.

Dietę powinno się ją stosować nie dłużej niż 3-4 miesiące, bo – między innymi, ze względu na  małą ilość błonnika – sprzyja  rozwojowi nowotworów jelita grubego. Trudno zapewnić także organizmowi  wszystkie potrzebne witaminy i minerały.  W zespole jelita drażliwego zaleca się stopniowe wychodzenie z tej diety jeszcze wcześniej,  po kilku tygodniach, wprowadzając do posiłków stopniowo niewielkie ilości produktów zawierających wykluczonych z diety. Dobrym  rozwiązaniem są delikatniejsze wersje niewskazanych produktów: np. suche grochy i fasole są zakazane, ale można próbować po pewnym okresie fasolki mung, która jest łatwostrawna, łatwo się rozgotowuje,  zwłaszcza wymoczona. Długie moczenie grochu i fasoli ( całą noc, a nawet dłużej) oraz dodawanie ziół zmniejszających fermentację ( majeranek, kminek), nabiera tutaj szczególnego znaczenia, ponieważ w ten sposób możemy pozbyć się niechcianego składnika  – FOS.

Poniżej podaję tabelę produktów zakazanych i polecanych, którą opracowałam na podstawie: artykułu z portalu  Medycyna Praktyczna oraz  artykułu dr Anny Stolarczyk.  W tych źródłach się wykluczają się  następujące informacje ( dlatego nie ujęte  w tabeli),:

– kukurydza: portal Medycyna Praktyczna ją dopuszcza, a dr A. Stolarczyk – wyklucza (obecność polioli)

– jogurt naturalny : portal MP wyklucza ( laktoza) , dr Stolarczyk dopuszcza w niewielkiej ilości.

Produkty Niewskazane ( duża  zawartość FODMAP) Zalecane (mała zawartość FODMAP)
Warzywa Cebula, szparagi, karczochy, brokuły, kalafior, patisony, brukselka, groszek cukrowy, pory, buraki, kapusta, grzyby kapeluszowe, koper włoski, czosnek, sałata radiccio, awokado, cykoria Fasolka szparagowa, marchew, pietruszka, seler, szpinak, pomidory, ogórki, kapusta kiszona, szczypiorek, koperek, kapusta pekińska, cukinia, kabaczek,  słodkie ziemniaki
Owoce Jabłka, gruszki, brzoskwinie, nektarynki,  arbuzy, mango, morele, jeżyny, wiśnie,  śliwki, owoce suszone, owoce w syropie Banany, winogrona, kiwi, mandarynki, pomarańcze, ananasy, melon,  cytryny, grejpfruty, owoce jagodowe: truskawki, maliny porzeczki, czarne jagody)
Źródła białka Nasiona roślin strączkowych: soczewica, ciecierzyca, fasola, soja Mięso, ryby, drób, jaja, tofu
Mleko i produkty mleczne oraz ich zamienniki Twaróg, mascarpone, risotta, mleko (krowie, owcze, kozie), mleko  w proszku, skondensowane, śmietana bita oraz kwaśna, jogurt naturalny, maślanka, lody Sery: szwajcarski, cheddar, parmezan, mozzarella, brie, camembert, masło, masło orzechowe, mleko ryżowe i migdałowe, produkty mleczne bez laktozy , masło orzechowe
Zboża, pieczywo, produkty zbożowe Pszenica, żyto  i produkty pszenne (chleb, makaron, płatki śniadaniowe itp.) oraz żytnie;  kuskus Pieczywo bezglutenowe (moja uwaga: bez skrobi pszennej), mąka orkiszowa, chleb orkiszowy na zakwasie, ryż i produkty z ryżu (mąka, makaron), mąka owsiana, komosa ryżowa
Nasiona, orzechy Orzechy nerkowca, pistacje Orzechy włoskie, migdały, orzeszki ziemne, pekanowe, piniowe, makadamia;  ziarna sezamu, pestki dyni i nasiona słonecznika – w niezbyt dużych ilościach
Słodziki i inne Miód, syrop z agawy, syrop glukozowo-fruktozowy, słodziki: sorbitol, ksylitol

Suplementy i produkty lecznicze  z inuliną

Glukoza, sacharoza, syrop klonowy, aspartam, stewia

 

źródła:

  1. „Składniki FODMAP w żywności” (Czasopismo Standardy Medyczne/ Pediatria, 2015 T.12),   dr inż. Anna Stolarczyk, Klinika Gastroenterologii , Hepatologii, Zaburzeń Odżywiania i Pediatrii,  Instytut  „Pomnik –   Centrum Zdrowia Dziecka”.
  2. „Dieta FODMAP )dieta zalecana w zespole jelita drażliwego)”, portal Medycyna Praktyczna https://www.mp.pl/ pacjent

Dodaj komentarz